Gnosis
De verschillen tussen de oude en de nieuwe inwijdingsweg zijn: de oude had een school waar je oefende om tot gnosis te komen. Bij de nieuwe inwijdingsweg is het leven zélf de oefenschool. Dat is chaotischer en minder gestructureerd. De nieuwe inwijdingsweg kent verschillende wegen waarlangs je kunt gaan.
Nag Hammadi
In 1945, op het dieptepunt van de westerse geschiedenis, werden boeken gevonden in het Nijldal door een arme boer. Hij vond 13 papyrusrollen in een kruik. Na onderzoek bleken dit geschriften uit het jaar 52 te zijn. Daarmee waren ze ouder dan de evangeliën van Mattheüs, Marcus, Lucas en Johannes. Deze geschriften bevatten o.a. het evangelie van Thomas, het evangelie van Philippus, het evangelie van Maria Magdalena en het geheime boek van Johannes. Prof. Quispel zag het belang in van deze rollen en heeft meegewerkt aan de vertaling ervan. Medio 1990 zijn deze geschriften uitgegeven in het Nederlands, vertaald door Willem Glaudemans en Jacob Slavenburg, onder de naam Nag Hammadi geschriften. Deze geschriften zijn de revolutie van het christendom.
Een Amerikaanse onderzoeker vond een brief van Clemens van Alexandrië, een Griekse kerkvader uit ongeveer 200 na Chr. Hierin stond dat er nog een ander evangelie van Marcus bestond. Dit evangelie was bedoeld voor de ingewijden, ter bevordering van gnosis. Jammer genoeg is dit gnostieke evangelie verdwenen. In die brief staat ook het verhaal van de inwijding van Lazarus.
Er bestaat een exoterische kennis, dit is algemene kennis. Deze kennis is door de kerken verbreid. Daarnaast is er een esoterische kennis, een geheime kennis: gnosis, bedoeld voor ingewijden. Deze kennis is door de jaren heen bijna geheel verdwenen. Daarom zijn de gevonden Nag Hammadi geschriften zo van groot belang.
Eenlingen en tweelingbroers
In de gnostische geschriften worden niet alleen de broers van Jezus genoemd, maar ook de zusters. In de R.K. kerk werden de broers neven genoemd, omdat de Maagd Maria geen andere kinderen kon hebben dan Jezus. In het evangelie van Thomas gaat het over een tweelingbroer van Jezus. Deze uitspraak moet je geestelijk zien. Als je door de inwijdingsweg was gegaan en de zevende inwijding had bereikt, dan was je gelijk aan Jezus en in die zin zijn tweelingbroer.
In het Thomasevangelie staat in logion 75: Jezus zei: Velen staan bij de deur, maar het zijn de eenlingen die het bruidsvertrek zullen binnengaan. De eenling is de mens die het vrouwelijke en het mannelijke in zichzelf tot eenheid heeft gebracht. Alle dualiteiten, die bij de aardse sfeer horen, zijn in hem tot eenheid gebracht. Wij zijn in een tweeheid uiteengevallen. In het Thomasevangelie staat dat we stap voor stap weer terug kunnen gaan naar die oorspronkelijke eenheid. De laatste stap is de dualiteit die bestaat tussen leerling en meester; als die is weggevallen, ben je samen één. Dan ben je elkaars tweelingbroer.
Gnosis
De Nag Hammadi geschriften zijn gnostische geschriften. Gnosis is een Grieks woord voor kennis uit het hart. Gnosis is een intuïtief proces naar groeiend zelfinzicht. Wie zichzelf kent, kent het al, kent God. Niemand kan je deze kennis leren, want het moet van binnenuit komen. Als je je ervoor opent, kan Christus je aanraken. Ieder kan gnosis dus anders formuleren, ieder beleeft het op zijn eigen wijze. Je vult elkaar als het ware aan. Binnen de gnosis is daarom ook geen standaardtraditie die vertelt hoe gnosis tot stand komt. Daarom lijken esoterische geestesscholen soms tegenstrijdig aan elkaar; ze zeggen niet allemaal precies hetzelfde. In de kern en in hun uitgangspunt zijn ze hetzelfde. Bij gnosis gaat het erom dat je een innerlijke verbinding legt met de godsvonk in je hart. Dan word je door Christus aangeraakt en wakker.