…en Jezus verwekte de Christus
De stamboom van Jezus: voorlezen of niet?
Toen ik kind was, las mijn vader elke avond na de maaltijd uit de Bijbel. Hij las door van het punt waar hij de vorige avond was gestopt.
Zijn stem was warm en rustgevend; vaak luisterde ik meer naar de klank dan naar de woorden. Vooral de saaiere gedeeltes deden mij wegdromen. Mijn vader vond dat hij niets mocht overslaan – elk woord moest worden gelezen, ook als het ons kinderen saai leek.
Achteraf heeft dat iets bijzonders: het weerspiegelde de eerbied die mijn vader en zijn generatie hadden voor de Bijbel. Het was een heilig boek, waarvan je niet zelf koos wat je wel of niet hoorde. Tegenwoordig kijken wij op een andere manier naar heilige teksten: we willen begrijpen, weten en doorgronden.
De stamboom van Jezus
Een van de hoofdstukken die mijn vader voorlas, was Mattheüs 1: de stamboom van Jezus. Een lange lijst van 42 namen, beginnend bij Abraham: Abraham verwekte Izaäk, Izaäk verwekte Jakob, Jakob verwekte… en zo verder, 42 generaties.
Voorlezen was lastig, vanwege de vreemde namen. Maar mijn vader struikelde nauwelijks: Amminadab, Rechabeam, Nachson, Chesron…
Op een avond gebeurde iets bijzonders. Mijn vader sloeg de Bijbel open en keek naar de lange lijst namen. Toen zei hij beslist: “Die lijst slaan we maar over, daar hebben we niets aan.” Hij begon direct met het volgende gedeelte: de geboorte van Jezus.
Dat moment staat me nog helder voor ogen. Mijn vader durfde zich los te maken van de heersende norm en te luisteren naar wat hij zelf juist vond. Achteraf blijkt dat dit een diepere waarheid weerspiegelt.
Een verborgen betekenis
De stamboom lijkt slechts een opsomming van namen, maar Mattheüs legde er een dieper inzicht in. Neem de slotopmerking:
“Al de geslachten van Abraham tot David zijn veertien, van David tot de Babylonische ballingschap veertien, en van de ballingschap tot de Christus veertien.”
Op het eerste gezicht zijn het drie groepen van veertien generaties. Maar als je telt, klopt het niet helemaal: de laatste reeks bevat slechts dertien namen, van Sealtiël tot Jezus, met Jezus als de dertiende.
Hier ligt het verborgen geheim: de veertiende naam is de Christus. Jozef verwekte Jezus en Jezus ‘verwekte’ de Christus.
Bij de doop in de Jordaan incarneerde de Christus in de mens Jezus. Mattheüs laat ons zien dat zijn evangelie niet alleen over Jezus gaat, maar over de kosmische Christus die zich in een mens belichaamde.
Juist die zogenaamde “fouten” zijn juwelen
Wat als kind saai leek en foutief, blijkt een esoterische boodschap te bevatten. De Bijbelschrijvers werkten vaak met verborgen aanwijzingen, begrijpelijk alleen voor ingewijden of voor mensen in een latere tijd die geestelijk rijp waren om de betekenis te doorgronden.
Onze tijd is precies zo’n tijd. Wij kunnen deze verborgen geheimen ontdekken en begrijpen, voorbij de ogenschijnlijke eenvoud.
Jozef, Maria en de universele Geest
Mattheüs kiest voor de stamboom via Jozef, niet via Maria. Dat is opmerkelijk: de kerkelijke theologie zegt dat Jezus werd verwekt door de Heilige Geest. Mattheüs laat echter zien dat Jezus ook via Jozef verwekt werd – niet letterlijk, maar geestelijk.
Het betekent dat Jezus niet beperkt bleef tot de Joodse volksgeest, maar dat hij de universele Geest meedroeg, die alle mensen ziet als kinderen van God. Daardoor doorbrak Jezus alle grenzen van ras, volk en religie.
Maria werd zwanger uit de Heilige Geest, waardoor Jezus een geest en een gezindheid meekreeg die oog had voor alle mensen en hun bijdragen aan het grote goddelijke plan. Dit inzicht verdiept het mysterie van Jezus Christus en toont de universele reikwijdte van zijn missie.
Hans Stolp